Ustępliwość

– Hej, dobrze, że Cię spotkałam – podchodzi do mnie przyjaciółka. – Poczekaj chwilę. Możemy zobaczyć w tamtej alei mnicha, którego wszyscy szanują i są posłuszni jego poleceniom.

–  Lecz ja nie darzę nieznajomego takim szacunkiem. Żaden idol nie potrafi sprawić, bym i ja była mu posłuszna!

– Podejdźmy tam do niego, a udowodnię ci – prowokowała mnie.

Pewne siebie przepchałyśmy się przez tłum do mnicha. Ten uśmiechnął się w odpowiedzi na powitanie.

– Choć, usiądź po mojej lewej stronie.

Usiadłam.

– Nie – powiedział mnich– lepiej będzie nam się rozmawiało, jeśli usiądziesz po mojej prawej stronie. Przejdź tutaj.

Z godnością przeszłam na prawą stronę.

– Jak widzisz – rzekł mnich – jesteś wobec mnie całkiem posłuszna i mam wrażenie, że jesteś bardzo uprzejmą  osobą. A teraz siadaj i słuchaj.

Zaskoczona nic nie odpowiedziałam. Ten prosty podstęp uświadomił mi, jak skrupulatnie chronię swoje sądy w kwestiach,  które uważam za najważniejsze, ale niepostrzeżenie ulegam wymaganiom innych w codziennych drobiazgach. Tymczasem te powszednie zachowania, które konformistycznie wciąż dostosowuję do żądań otoczenia również formują określoną moją postawę. Z czasem, wciąż broniąc niezależności w jak mi się wydawało, najważniejszych kwestiach, nasiąkam otaczającą mnie kulturą, mentalnością. To, co uważałam za indywidualne przekształca się w to, co ogólnie przyjęte, oczekiwane. Konformizm jest podporządkowaniem się, uległością, wewnętrznym przystosowaniem się, które upodobnia nas do jakiegoś modelu lub wzoru. Zastanawiam się, na ile jest to świadome działanie zgodne z oczekiwaniami społeczeństwa, a na ile jest to proces nieświadomego pogrążania się w zachowania, przyzwyczajenia, postawy i punkty widzenia, które jeszcze niedawno były nam obce. Czy żyjąc w jakiejś kulturze jestem wobec jej wpływów bezbronna? Na ile moje poglądy, stereotypy, uprzedzenia wciąż jeszcze są moje? A na ile są kolażem z otaczającego nas mentalnego świata kultury?